پدیده RNAi

تعدادی از تکنولوژیهایی که برای کاهش بیان ژن کاربرد دارند از اولیگونوکلئوتیدهای آنتی سنس بیش از یک دهه است که برای تخریب RNAهای خاص استفاده میشود و به عنوان ابزار مناسب در تنظیم بیان ژن در حالت آزمایشگاهی و درمانی اولیگونوکلئوتیدهای آنتی سنس از طریق جفت شدن واتسون کریک با مولکول mRNA  جفت میشوند و میتوانند در فرآیند پردازش MRNA  و ترجمه پیام از قبیل پلی آد نیلاسیون، خروج و پایداری MRNA  و ترجمه تداخل ایجاد کنند. در این مسیر آنزیم RNaseH هترودوپلکس DNA-RNA را شناسایی کرده و مولکول RNA را از ناحیه میانی در جایی که مولکول اولیگونوکلئوتید DNA قرار دارد برش میدهد. این فرآیند در هسته رخ میدهد و آنزیم RNaseH مولکول DNA-RNA را میشناسد و دوپلکس RNA-RNA شناسایی نمیشود در سالهای اخیر سیستم دیگری شناسایی شد که در مقایسه با اولیگونوکلئوتیدهای آنتی سنس کارآمدتر میباشد. این سیستم RNAi میباشد. فایر و همکارانش RNAi را در Caenorhabditis elegans کشف کرده و توضیح داده اند* در آزمایشات آنها ورود یک مولکول dsRNA که همولوگ یک ژن خاص است سبب خاموش سازی ژن در مرحله بعد رونویسی (Post transcriptional) است این یک پدیده غیر طبیعی که میتوانست به صورت اختصاصی سبب مهار بیان ژنهای خاص گردد مولکولهای RNA نسبت به اولیگونوکلئوتیدهای آنتی سنس موثرترند و میتوانند در مقادیر کمتر اثر داشته باشند که این از لحاظ درمانی مهم است. SiRNA که یکی از انواع RNAi است امروزه کاربرد بسیاری پیدا کرده است. در این روش از توالی های دو رشته ای کوتاه RNA استفاده میشود. SiRNA مولکول های دو رشته ای RNA به طول 21 تا 25 نوکلئوتید هستند که توالی مکمل ژن مورد نظر را دارد و به صورت اختصاصی باعث کاهش ترجمه mRNA و تجزیه آن میشود. مکانیسم عمل این مولکول به این صورت است که مولکول dsRNA توسط یک آنزیم ریبونوکلئاز 3 به نام دایسر بریده میشود و یک توالی دو رشته ای 22 نوکلئوتیدی که در هر رشته در سمت 3 از رشته مقابل بلندتر است ایجاد میشود. این مولکول سپس به کمپلکس Risc متصل میشود این کمپلکس توسط آنزیم RNA هلیکاز مولکول SiRNA را تک رشته کرده و فقط رشته آنتی سنس داخل کمپلکس باقی می ماند. کمپلکس Risc که دارای رشته RNA آنتی سنس است به مولکول MRNA  داخل سیتوپلاسم که توالی مکمل آن را داشته باشند متصل میشود. این اتصال علاوه بر جلوگیری از ترجمه باعث ایجاد یک برش در ساختار MRNA  در فاصله 10 نوکلئوتید از انتهای ´5 مولکول SiRNA متصل شده میشود. این برش سبب میشود دیگر انتهای ´3 محافظت نشده و باعث ناپایداری ساختار MRNA  و تجزیه آن شود و یا به صورت DNA داخل یک حامل وارد سلول شده و پس از رونویسی به صورت shRNA توسط دایسر بریده شده و به مسیر SiRNA وارد میشود. در چند سال گذشته پیشرفتهای فوق العاده ای در روش های خاموش سازی ژن براساس RNAinterference ایجاد شده و محققان از آن جهت خاموش سازی ژن بهره میبرند امروزه مشخص شده که میتوان از RNAi در زمینه های مختلفی از قبیل شناسایی مسیرهای پیام رسانی (signaling)، شناسایی عملکرد ژنها و درمان بیماری استفاده کرد.(1)

تاریخچه

اولین بار Napoli و Joganson پدیده ای از نوع RNAi را در سال 1990 گزارش دادند. آنها روی سنتز آنزیم CHS تحقیق میکردند که آنزیم کلیدی در بیوسنتز آنتوسیانین میباشد. بیوسنتز آنتوسیانین در ایجاد رنگ بنفش در گل اطلسی نقش مهمی دارد. این دو دانشمند قصد داشتند که با افزایش بیان ژن CHS رنگ بنفش در گل اطلسی بیشتر شود ولی به طور غیرمنتظره ای مشاهده کردند که رنگ سفید در گل اطلسی ایجاد شد. آنها متوجه شدند که میزان CHS آندوژنون همانند CHS وارد شده در مقایسه با CHS تیپ وحشی 50 برابر کمتر بوده در نتیجه آنها فرض کردند که ورود ژن خارجی باعث کاهش بیان ژن CHS داخلی میگردد. در سال 1999 دو محقق دیگر به نامهای Ramono و Macino پدیده مشابهی در اورگانیسم Neorospore crassa یافته و مشاهده کردند که ورود توالی های RNA همولوگ سبب فرونشاندن (Quelling) ژنهای داخلی میگردد. Guo و Kemphues نیز در C.elgance مشاهده کردند ورود RNA سنس یا آنتی سنس علیه MRNA  par-1 سبب تخریب آنها میگردد. در سال 1998 دو محقق دیگر به نام Fire و Mello گزارشات خاموش سازی را که توسط محققان تا آن زمان ارائه شده بود توضیح دادند آنها روی C.elgance بررسی کرده و متوجه شدند که خاموش سازی ژن توسط مولکول های RNA تک رشته ای انجام نمیشود بلکه توسط مولکول دو رشته ای dsRNA انجام میگردد البته نتایج Fire و Mello با نتایج Guo و Kemphues در این مورد با تضاد همراه بود زیرا آنها به مولکول های RNA تک رشته ای اشاره کردند و ابراز داشتند ورود RNA تک رشته ای سنس یا آنتی سنس سبب مهار شده بود البته این میتوانست به دلیل آلودگی در حین آماده سازی ssRNA و dsRNA باشد. Fire و Mello برای روشن کردن این احتمال رشته سنس و آنتی سنس تک رشته ای را خالص سازی کرده و اثرات خاموش سازی ژی آنها را با مولکول dsRNA علیه ژن unc-22 مقایسه کردند. رشته های سنس و آنتی سنس خالص شده در مقایسه با رشته های dsRNA نسبت به MRNA  یکسان به میزان 10 تا 100 اثرات مهاری کمتری نشان داده اند در حقیقت رشته های ssRNA سنس در صورتی موثر بودند که دنبال آنها رشته آنتی سنس نیز داده شده باشد یا بلعلکس. همچنین پیشنهاد شد که هیبریداسیون مولکول های ssRNA در داخل سلول ها رخ خواهد داد. در واقع اولین بار Fire و Mello پدیده هایی را که قبلاً گزارش شده بود را کاملاً توصیف کرده و مشخص کردند و پدیده هایی در گیاهان و حیوانات و کرمها دیده شد که مولکول dsRNA به صورت آلودگی حضور داشتند. بعدها مشخص شد که رشته های dsRNA باید از هم باز شوند و تنها رشته های آنتی سنس است که به مولکول MRNA  هدف متصل میگردد. در این میان هرگز مولکول آنتی سنس کامل با طول اولیه شناسایی نشد این باعث شد تا Hamilton شکل های کوتاه تری از مولکول آنتی سنس را که از dsRNA حاصل میشد جستجو کند. آنها فرض میکردند که مولکول RNA آنتی سنس میتواند به عنوان مولکول راهنما عمل کرده و با اتصال به آن سبب تخریب MRNA  هدف شود. Hamilton موفق به شناسایی مولکول RNA آنتی سنس با طول 25 نوکلئوتید شد و ابراز داشت این میزان برای اختصاصیت آنها ضروری است  چند سال بعد دو تیم بیوشیمیست عصاره سلولی دروزوفیلا را به منظور حد واسطهای پدیده RNAi بررسی کردند هر دو گروه موفق به جداسازی مولکول های 21 تا 23 نوکلئوتیدی در پدیده RNAi شدند و پیشنهاد دادند که در پدیده RNAi مولکول dsRNA به مولکول حد واسط کوتاه تری که SiRNA نامیده میشود تبدیل میگردد این مولکول میتواند به توالی MRNA  هدف متصل شده و سبب مهار ژنی گردد.

Elbashir و همکارانش برای تعیین دقیق این مولکول های dsRNA 23 تا 21 نوکلئوتیدی عصاره های سلولی دروزوفیلا را با مولکول SiRNA مختلف 21 تا 23 نوکلئوتیدی که علیه MRNA  لوسیفراز بودن را آزمایش کردند. آنها مشاهده کردند که SiRNA هایی که در سر ´3 خود دارای آویز هستند نسبت به SiRNA که سر صاف دارند در مهار ژنی قدرت بیشتری دارند. همچنین مشخص شد که مولکول RNA هدف در ناحیه میانی MRNA  شکسته میشود جایی که حدوداً 11 الی 12 جفت باز پایین تر از اولین ناحیه مشترک بین SiRNA و MRNA  میباشد (1/2)

تکامل RNAi

آنالیزهای اخیر ترانس کریپتوم نشان داده است که اکثر بخش های ژنوم یوکاریوتی رونویسی میشود و علاوه بر ژنهای کد کننده پروتئین تعدادی RNA هم رونویسی میشود که هرگز به پروتئین ترجمه نمیشود. مولکول های میکرو RNA یا همان Mirna هستند که گروه بزرگی از RNA های کوچک 21-22 نوکلئوتیدی هستند که هرگز به پروتئین ترجمه نمیشوند و تنظیم بیان ژنهای یوکاریوتی انجام میدهد.* Mirna از اجزای کلیدی تنظیم بیان ژن در گیاهان و جانوران هستند که طی تکامل حفظ شده اند و تنظیم بیان ژن را در مرحله بعد از رونویسی انجام میدهند تنظیم و کاهش بیان ژن توسط Mirna میتواند از طریق القای تجزیه MRNA  های هدف باشد یا زا طریق بلوکه کردن ترجمه MRNA  هدف انجام گیرد. مسیر عملکردی MRNA  متعلق به شبکه گسترده تنظیم بیان ژن است که تحت عنوان RNAi گفته میشود خود سیستم RNAi از سه شاخه اصلی تشکیل شده است:

1-  SiRNA (small interfering RNA) در پاسخ به آلودگی ویروس و یا عناصر متحرک (Transposable element) فعال میشوند

2-  Mirna-based pathway این مسیر در تنظیم بیان ژنهای یوکاریوتی دخالت دارند.

3-  piRNA (piwi-interacting) که از نظر عملکردی متفاوت از دو مسیر فوق است.

تفاوت مسیر Mirna و SiRNA

1-    Mirna، RNA غیر کد کننده ای هستند که توسط ژن های متفاوت اختصاصی خود کد میشوند در حالی که برای SiRNA هیچ ژن اختصاصی وجود ندارد و به جای آن با تجزیه dsRNA اگزوژنوس مثلاً RNA ویروسی تولید میشوند و یا اینکه به فرم عناصر متحرک ترانس پوزونی رونویسی شده و به ژنوم وارد میشود.

2-    SiRNA کاملاً مکمل Mirna های هدف خود میباشد در حالی که Mirna های حداقل در جانوران نیاز به برقراری رابطه مکمل جهت شناسایی Mirna هدف خود ندارند.

3-    Mirna ها مولکول RNA کوتاهی هستند که با اتصال به UTR-´3 و مهار ترجمه باعث خاموش سازی بیان ژن میگردد. برای این عمل نیازی به برقراری رابطه مکمل با MRNA  هدف خود نمیباشند در حالی که SiRNA با MRNA  هدف خود و برقراری رابطه مکمل باعث هدایت MRNA  به تجزیه شدن میگردد. هم در مسیر Mirna و هم SiRNA تشکیل کمپلکس Risc ضروری است.

4-    Mirna ابتدا به صورت ساختار سنجاق سری (Hairpin) رونویسی شده و سپس به miRNA تبدیل میگردد و در بالغ شدن miRNA های کمپلکس دایسر شرکت دارند.

مولکول های miRNA سلولی از مولکول های RNA که توسط RNA پلیمراز 2 رونویسی میشوند مشتق میگردند. مولکول های Pri- miRNA دارای ساختارهای ساقه و لوپ هستند که دارای miRNA در نیمه ´5 یا ´3 در ساقه این ساختار میباشد.* در حیوانات ساختار ساقه و لوپ حدوداً 70 نوکلئوتید طول دارند و مولکول آنزیمی Drosha که یک اندونوکلئاز RNase 3 میباشد. ساختار لوپ و ساقه را از نسخه اولیه جدا میکند و miRNA pre ایجاد میکند. برش هایی که توسط Drosha انجام میگیرد سبب تثبیت مولکول miRNA میگردد. Drosha همراه با پروتئین دیگری به نام Pasha که به RNA دورشته ای اتصال میابند عمل میکنند. مولکول های پروتئینی به نام Pasha برای عملکرد Drosha لازم است ولی اطلاعات چندانی در این مورد در دسترس نیست. بعد از اینکه مولکول های miRNA pre توسط Drosha رها میشوند و توسط پروتئین Exportin 5 از هسته به سیتوپلاسم جابجا میگردد سپس در سیتوپلاسم آنزیم دایسر وارد عمل شده و روی مولکول miRNA pre عمل کرده و مولکول miRNA بالغ ایجاد می نماید. در بعضی ارگانیسم ها از قبیل کرمها دایسری که SiRNA را

میشناسد روی مولکول miRNA pre نیز تاثیر دارد. در گیاهان و مگس ها دایسر متفاوت روی SiRNA و miRNA عمل می نماید (3)

 سرطان كولوركتال یکی از شایعترین سرطانها است. از آنجایی كه این بیماری قابل پیشگیری است، تمام افراد باید از عوامل خطر آگاه باشند و هشدارهای كافی برای جلوگیری و تشخیص به موقع را دریافت كنند. برای بیماران مبتلا به بیماری التهابی روده (IBD) نگرانی بیشتری وجود دارد. ابتلا به IBD خطر پیشرفت سرطان كولوركتال را تا حدی بیشتر می کند. خطر ابتلا به سرطان كولوركتال اندك است اما با طول مدت زمانی كه فرد دچار IBD است افزایش می‌یابد. احتمال پیشرفت به سمت سرطان كولوركتال پس از 10 سال ابتلا به IBD حدود 2 درصد تخمین زده می‌شود و ممكن است پس از 30 سال به 20% هم برسد. غربالگری منظم سرطان كولوركتال با کولونوسکوپی به جلوگیری از سرطان كولوركتال كمك می كند و موجب تشخیص به موقع بیماری می گردد که در این صورت بیشتر سرطان‌های كولوركتال با موفقیت درمان می شوند. به همین علت است كه برای بیماران IBD تصمیم گیری در مورد خطرات بیماری و نیاز به غربالگری سرطان كولوركتال بسیار مهم است. این بروشور تنها برای اطلاعات بیماران درنظر گرفته شده است و همیشه باید با یك پزشك برای توصیه‌ها و درمان دارویی مشورت شود.

سرطان كولوركتال چیست؟
   سرطان بیماری‌ای است كه در آن سلول‌های غیرطبیعی در برخی اعضا و بافت‌ها بدون كنترل رشد می کنند. بطور طبیعی، سلول‌ها تقسیم می‌شوند و سلول‌های جدید را بطور منظم و به شكل كنترل شده، زمانی كه برای عملكردهای بدن یا جهت ترمیم بافت آسیب دیده لازم هستند ایجاد می‌كنند.
   در سرطان، سلول‌ها خارج از كنترل تولید می‌شوند، حتی زمانی كه بدن به آنها نیاز ندارد. این رشد كنترل نشده باعث ایجاد توده‌ای از سلول‌ها به نام تومور می‌شود كه می‌تواند خوش‌خیم (غیرسرطانی) یا بدخیم (سرطانی) باشد. تومورهای خوش‌خیم در محل اصلی خود باقی می‌مانند. تومورهای بدخیم به بافت های مجاور حمله می‌كنند و به سایر نقاط بدن گسترش می‌یابند. سرطان روده بزرگ (كولون یا ركتوم)، سرطان كولوركتال نامیده می‌شود. در سرطان كولوركتال، تومورها معمولاً از سلول‌های اپیتلیال كه در داخل جدار روده بزرگ هستند شكل می‌گیرند.
   كولون(روده بزرگ) و ركتوم(انتهای روده بزرگ) جزئی از سیستم گوارش هستند. كولون مواد غذایی را از روده كوچك دریافت می‌كند و آب و یونهای موجود در آن را جذب كرده و مواد باقیمانده را به شكل مدفوع در می‌آورد. مدفوع از كولون به ركتوم می‌رود و در آنجا می ماند تا از بدن (از طریق مقعد) دفع می‌شود.
   سرطان كولوركتال یكی از قابل پیشگیری‌ترین و قابل درمان‌ترین سرطان‌هاست به شرط اینکه زود تشخیص داده شود.
   علایم سرطان كولوركتال عبارتند از : خون‌ریزی از ركتوم، وجود خون در مدفوع، تغییر در عادات روده، تغییر اسهال و یبوست، تداوم نفخ شكمی و احساس پری.
   در مراحل اولیه، سرطان كولوركتال ممكن است هیچ علایم قابل توجهی وجود نداشته باشد و به همین علت تشخیص آن مشکل است. این مشکل تشخیصی در بیماران IBD بیشتر می باشد، چرا كه بسیاری از علایم سرطان كولوركتال مشابه علایم IBD هستند.
   سرطان كولوركتال به آرامی طی سال‌های متمادی پیش می‌رود. قبل از این كه علایم برای بیمار یا پزشک قابل توجه شوند، اغلب تغییرات اولیه‌ای در جدار داخلی كولون یا ركتوم به وجود می‌آید. بطور كلی، اکثر سرطانها با پیشرفت پولیپ‌های خوش‌خیم‌ آغاز می‌گردد. در طولانی مدت، پولیپ‌ها ممکن است سرطانی شوند و سرطان ایجاد شده می تواند به سایر نواحی بدن گسترش یابد. برداشتن به موقع پولیپ از سرطانی شدن آن جلوگیری می كند و احتمال ابتلا به سرطان را کاهش می دهد.

چه كسانی در معرض خطر ابتلا به سرطان كولوركتال هستند؟
   سرطان كولوركتال هر فردی را می‌تواند مبتلا سازد، با این وجود عوامل معینی خطر ایجاد و پیشرفت بیماری را ‌افزایش می دهند و گروهی از افراد ممكن است به غربالگری منظم نیاز داشته باشند. عواملی که در ایجاد سرطان کولورکتال موثرند، عبارتند از :
سن : سرطان كولوركتال در بزرگسالان بالای 50 سال رایج است.
رژیم غذایی : این بیماری در كشورهای صنعتی رایج‌تر است كه می تواند به علت رژیم غذایی (خصوصاً رژیم پرچرب بدون فیبر، بدون میوه‌های تازه و سبزیجات) باشد.
سابقه داشتن پولیپ‌ : افرادی كه سابقه پولیپ دارند احتمال ابتلای بیشتری دارند.
سابقه سرطان كولوركتال : داشتن سرطان كولوركتال در گذشته شانس ابتلای مجدد فرد به سرطان كولوركتال دیگری را می‌افزاید.
سابقه خانوادگی : اگر فردی مبتلا به سرطان كولوركتال باشد، والدین، بچه‌ها و خواهر برادرهای او به احتمال  بیشتری به سرطان كولوركتال مبتلا می شوند.
بیماری التهابی روده : داشتن بیماری التهابی روده خطر ابتلا به سرطان كولوركتال را ‌افزایش می دهد.

ارتباط میان سرطان كولوركتال و IBD
   زمانی تصور بر این بود كه افزایش خطر سرطان كولوركتال در بیماران IBD تنها در افراد مبتلا به  كولیت اولسرو بیشتر است. با این حال، مطالعات اخیر نشان می‌دهند كه افزایش خطر نسبی در میان افراد مبتلا به كرون نیز به همان میزان است. (البته اگر بیماری كرون به روده كوچك محدود باشد، خطر سرطان كولوركتال زیاد نمی‌شود.)
   عوامل خطرآفرین اصلی كه می‌توانند در ایجاد سرطان كولوركتال در افراد مبتلا به IBD موثر باشند، عبارتند از : ابتلا به IBD به مدت 10 سال یا بیشتر، ابتلا به IBD گسترده كه تمام كولون در آن درگیر باشد (پان كولیت)، ابتلا به كلانژیت اسكلروزان اولیه (یكی از عوارض مربوط به بیماری التهابی روده كه كبد را درگیر می‌كند) و داشتن سابقه خانوادگی سرطان كولوركتال.

اهمیت تشخیص به موقع
   اگر تشخیص زودهنگام انجام شود، بیشتر موارد سرطان‌های كولوركتال با موفقیت درمان می‌ شوند. بنابراین، بسیار با اهمیت است كه بیماری هرچه سریع‌تر تشخیص داده شود.
   همانطور كه پیشتر بحث شد، بیماران IBD ممكن است به سختی علایم سرطان كولوركتال را تشخیص دهند زیرا برخی از آنها به علایم بیماری التهابی روده شباهت دارند. بیماران باید با پزشكشان در مورد خطرات سرطان كولوركتال، راه‌های كاهش این خطرات و غربالگری منظم برای بیماری صحبت كنند.
   در جمعیت عادی، برای تشخیص زودرس سرطان كولوركتال آزمایشها و روشهای زیر به كار می روند:
 آزمایش نمونه مدفوع برای خون كه ممكن است با چشم غیر مسلح قابل دیدن نباشد، باریم انما برای بررسی روده با ماده حاجب و كولونوسكوپی.
   برای بیماران مبتلا به IBD راه اصلی جهت تشخیص زودرس سرطان كولوركتال از طریق كولونوسكوپی‌های منظم هر ساله یا هر 2 سال یك بار می‌باشد. (غربالگری متعدد ممكن است به عوامل خطر بستگی داشته باشند كه شامل طول مدت ابتلای فرد به IBD می‌باشد) در این روش تشخیصی، یك وسیله بلند، باریك و دارای دوربین از روده بزرگ عبور داده می‌شود تا امکان مشاهده داخل روده را فراهم نماید. بیوپسی‌ها یا نمونه‌های بافتی، در صورت لزوم طی این مرحله انجام می شوند تا برای بررسی تغییرات پیش سرطانی مورد آزمایش قرار گیرند.
   حتماً در مورد نیازتان به غربالگری روش مناسب و فواصل مورد نیاز جهت جلوگیری از سرطان كولوركتال با پزشكتان مشورت نمایید.

منبع:پایگاه اینترنتی بیماران کولیت اولسرو و کرون ایران

سرطان پروستات به دوگونه است. یک گروه بسیار سریع رشد می کند و خیلی سریع به سایر قسمتهای بدن پخش می شوند و به اصطلاح بسیار مهاجم هستند و به سایر اندام های بدن حمله ور می شوند.

گروه دیگر که رشد بسیار آهسته دارند اکثرا فقط در غده پروستات می مانند و به سایر اندام ها حمله ور نمی شوند. خوشبختانه ۴/۳ سرطانهای پروستات از این گروه هستند و رشد بسیار آهسته ای دارند.
سرطان پروستات یکی از شایعترین سرطانهای مردان در آمریکا است. سالیانه حدود ۰۰۰/۲۳۰ مورد سرطان پروستات تشخیص داده می شود و حدود ۰۰۰/۲۹ از مردان سالیانه در اثر ابتلا به سرطان پروستات می میرند. و به طور کلی باید گفت که از هر ۶ مرد آمریکائی یک نفر به این بیماری مبتلامی شود. اگرچه در هر سنی مردان می توانند گرفتار این بیماری بشوند، ولی این بیماری پس از ۵۰ سالگی شایعتر است و از ده بیمار مبتلا به سرطان پروستات، ۸ نفر سن بالای ۶۵ دارند. این بیماری در سیاه پوستان شایع تر از سفید پوستان است.
سرطان پروستات در نزد آنان که در فامیل خود سابقه چنین سرطانی را دارند شایعتر است. به عبارت دیگر اگر فردی برادر و یا پدرش مبتلا به سرطان پروستات بوده باشد و یا هست، شانس بیشتری برای ابتلا به این بیماری دارد.
● چگونه می شود پروستات را معاینه و بررسی کرد
مردان پس از ۴۰سالگی احتیاج به معاینه پروستات سالیانه توسط پزشک خانوادگی خود دارند. معاینه بدین ترتیب است که پزشک با انگشت نشانه خود پس از پوشیدن دستکش و استفاده ازUbricant دقیقا اندازه پروستات را بررسی می کند و اگر چنانچه پروستات بزرگتر از حد معمول باشد و یا اینکه توده ای و یا گلوله کوچکی در سطح آن احساس شود، برای تشخیص و یا رد این بیماری سایر اقدامهای لازم انجام خواهد شد. ولیکن مردان نیز خود باید بسیار مواظب سلامت خود باشند. گاهی سرطان پروستات از خود علائمی نشان می دهد و اگر چنانچه بیمار چنین علائم و ناراحتی داشته باشد باید فورا با پزشک خود در میان بگذارد.
● علائم سرطان پروستات:
در صورت بروز هر یک از علائم زیر، فورا پزشک خود را مطلع کنید.
۱) اگر مشکل در تخلیه ادرار دارید
۲) اگر در موقع ادرار احساس کردید که دفع ادرار قدرت و فشار کافی ندارد و به مانند گذشته به راحتی جریان ندارد.
۳) اگرپس از ادرار کردن هنوز قطره قطره ادرار می کنید
۴) اگر تکرر ادرار دارید
۵) اگر خون و یا ترشح چرکی به همراه ادرار دارید ،یا به عبارت دیگر ادرار بسیار کدری دارید.
۶) اگر احساس درد و یا سوزش در هنگام ادرار کردن می کنید.
۷) اگر در زمان انزال احساس درد می کنید
۸) اگر درد مفصل ران و یا درد پشت و یا درد کمر دارید که با درمان بهبود نمی یابد.
● P.S.A چه آزمایشی است؟
به یقین همه مردان در موردP.S.A شنیده اند. P.S.A آزمایشی است که اندازه گیری آن در خون می تواند به تشخیص سرطان پروستات کمک کند.
P.S.A ساده شده Prostate Specific Antigen است. مردانی که سرطان پروستات دارند اکثرا میزان P.S.A در خونشان بالاتر از حد طبیعی است، ولیکن گاهی ممکن است P.S.A بالا داشته باشند ولیکن دلیل، سرطان پروستات نباشد، چرا که در موارد خاصی نیز میزان P.S.A در خون بالاتر از میزان طبیعی خواهد بود. به طور مثال عفونتهای مجاری تناسلی در مردان و یا عفونت و التهاب در غده پروستات سبب بالا رفتن میزان P.S.A در خون بیمار می شود.
● درمان پروستات
اگر چنانچه سرطان پروستات از نوع خوب آن که رشد آهسته دارد و مهاجم هم نیست باشد، بهترین راه درمان Watchful Waiting است که در این روش از دارو و یا سایر راههای درمانی استفاده نمی شود و فقط به طور مداوم و مکرر بیمار توسط پزشک معالج بررسی می شود و اگر چنانچه علائم دیگری به بیماری اضافه می شود، اقدام به درمان دیگری خواهدشد. این بهترین راه درمان برای افراد مسن است. به ویژه برای آن نوعی از سرطان که آهسته رشد می کند و مهاجم نیست. جراحی، شیمی درمانی Radiation هم راه های دیگر درمان است. این نوع درمانها اگر سرطان در مراحل اولیه باشد، می توانند سرطان پروستات را درمان و ریشه کن کنند. به هرحال بررسی سالیانه برای سرطان پروستات و درمان آن در درجه اول انتخاب خود بیمار است و سپس عمل کرد طبیب معالج با توجه به شرایط و موقعیت بیمار.

منبع: www.krcom.blogfa.com

محققان با بهره گیری از مهندسی ژنتیک موفق به تولید سلول های بنیادی از مغز استخوان شدند که نویدبخش درمان سرطان از طریق اعزام پروتیین ضد سرطانی به سوی تومورها است.
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از رویترز  ،  پژوهشگران انگلیسی با انجام آزمایش هایی بر روی سلول های کشت شده آزمایشگاهی و موش ها نشان دادند سلول های بنیادی بالغ موسوم به سلول های بنیادی مزانشیمی می توانند سلول های سرطانی را هدف قرار داده و یک پروتیین کشنده را که فقط به سرطان حمله می کند و به بافت سالم طبیعی آسیب نمی رساند، به سوی تومور اعزام نمایند.
دکتر “مایکل لوبینگر” از دانشگاه کالج لندن و مجری این تحقیقات گفت: ما سلول هایی تولید کرده ایم که با رویکرد “بگرد و نابود کن”، بطور مشخص سلول های سرطانی را در سراسر بدن هدف قرار داده و پروتیین سرطان کش را به قسمتهای مورد نیاز بدن می فرستد.

یافته های این تحقیق در کنفرانس انجمن آمریکایی قفسه سینه در سن دیه گو ارائه شده است.

لوبینگر افزود: محققان در این مطالعه دو تحقیق را با یکدیگر تلفیق کردند. نخست اینکه، سلول های بنیادی مزانشیمی بطور ذاتی توانایی جستجوی تومورهای سرطانی را در سراسر بدن دارند.

پژوهشگران همچنین این سلول ها را به گونه ای دستکاری کردند که نوعی پروتیین ضدسرطانی موسوم به TRAIL را بیان و یا تولید کند.

این پروتیین فقط موجب از بین رفتن سلول های سرطانی می شود. محققان با تلفیق این دو رویکرد، سلولی تولید کردند که می تواند تومورهای سرطانی را در سراسر بدن یافته و از بین ببرد.
مطالعه بر روی سلولهای کشت داده شده در آزمایشگاه نشان داد، این سلول ها می توانند سلول های سرطانی ریه، پوست، سینه و گردن رحم را یافته و از بین ببرند. بسیاری از سلول های سرطانی نسبت به پروتیین TRAIL حساس هستند.

پژوهشگران این سلول ها را به موش های مبتلا به سرطان سینه تزریق و مشاهده کردند که سلول های مذکور توانستند بدون آسیب رساندن به بافت های سالم، تومورهای سرطانی را از بین ببرند.
با انجام این درمان ۳۸ درصد تومورها، بطور کامل از بین رفتند.

هدف از این مطالعه ، ارائه درمان سلولی برای انسان است که بطور خاص و مشخص سلول های سرطانی را هدف قرار دهد.

ویژگی جذاب این سلول ها این است که بدن آنها را مهاجم خارجی تشخیص نداده و پس نمی زند.

پژوهشگران با اشاره به لزوم انجام مطالعات بیشتر در این زمینه ابراز امیدواری کردند: آزمایش های انسانی این درمان طی دو تا سه سال آینده آغاز شود.

منبع: pezeshki.info

پنتا مارکر ( پنتا اسکرین )

جدید ترین پروتکل غربالگری سندرم داون

در دو دهه اخیر همواره سعی بر آن بوده است تا با افزودن مارکر های کارآمد جدید به پروتکل های غربالگری موجود ، نرخ تشخیص این پروتکل ها برای سندرم داون افزایش یابد.

در این روند نرخ تشخیص سندروم داون از سال 1984 تا سال 2000 از 40% (برای تست َAFP) به 85% (برای غربال گری توام سه ماهه اول) افزایش یافت و پس از آن با ترکیب مارکرهای سه ماهه اول و سه ماهه دوم ، نرخ مزبور به 92% رسید.

از جدید ترین مارکر هایی که در سه ماهه دوم بارداری برای غربالگری سندروم داون کشف شده ، مارکر های به نام ITA (Invasive Trophoblast Antigen)  است. اهمیت و ارزش این مارکر برای غربالگری سندروم داون اولین بار در سال 1999 توسط دکتر cole و همکارانش به اثبات رسید. تمامی مطالعات که اضافه کردن مارکر ITA به تست کواد مارکر به میزان 6 تا 7 % نرخ تشخیص سندروم داون را افزایش میدهد و بر این مبنا سرانجام در اواخر 2006 این مارکر به صورت رسمی به تست کواد مارکر اضافه شد وتست جدید ، پنتا مارکر یا پنتا اسکرین (Penta Marker or Penta Screen) نام گرفت.

تست پنتا مارکر شامل اندازه گیری AFP و HCG ، استریول آزاد (3(UE، Inhibin A و ITA  است. نرخ تشخیص پنتا مارکر برای سندروم داون بیشترین نرخ تشخیص در میان تمام پروتکل های غربالگری سه ماهه دوم بوده و برابر با 84% است .

1- آلفا فتوپروتئین (AFP)

آلفا فتوپروتئین یک انکومتال پروتئین مشابه با آلبومین است که ابتدا در کیسه زرده و سپس در کبد جنین سنتز می شود و مقداری از آن از طریق جفت وارد گردش خون مادر می گردد. میزان این ماده تا اواخر سه ماهه دوم بارداری افزایش می یابد و پس از آن رو به کاهش گذاشته ، جای خود را به آلبومین می دهد . سطح آلفا فتوپروتئین جفت مادر در بارداریهای متاثر از سندرم داون کمتر از حد معمول است.

2- کوریونیک گونادوتروپین انسانی ( HCG)

HCG نخستین فراورده قابل اندازه گیری بارداری است و در هفته های اول بارداری، غلظت آن تقریبا روزانه دو برابر می شود و در هفته های 10 -12 بارداری به حدود 000/100/miu/ml
می رسد و سپس تا اواخر بارداری رو به کاهش می گذارد بطوریکه در سه ماهه سوم به حدود 000/10 miu/ml میرسد. غلظت HCG در گردش خون جنین کمتر از 1% مقدار آن در خون مادر است . HCG خون جنین اهمیت فراوانی در تکامل آدرنال وگونادهای جنین در سه ماهه دوم بارداری دارد .سطح HCG خون مادر در بارداری های متاثر از سندرم داون بیشتر از حد معمول است.

3- استریول غیر کونژوکه (3UE)

استریول غیر کونژوکه در جفت ، کبد وآدرنال جنین منتشر می شود . کلسترول (با منشا خون مادر ) در آدرنال جنین به پرگننولون و بعد به DHEA تبدیل میشود. DHEA در کبد هیدروکسید شده و به OH-DHEA16 تبدیل میشود که خود به استریول آزاد تبدیل و وارد گردش خون میشود. این ترکیب در کبد مادر با گلوکوروئید ، کونژوکه شده و از طریق کلیه دفع می شود. میزان استریول آزاد تا اواخر بارداری افزایش می یابد . سطح استریول آزاد خون مادر در بارداری متاثر از سندرم داون کمتر از حد معمول است .

Inhibin A(Dimeric) -4

یک گلیکو پروتئین متشکل از دو زیر واحد a وb  است که از تخمدانها و جفت ترشح می شود . سطح آن در سه ماهه اول بارداری افزایش می یابد و در سه ماهه دوم رو به کاهش می رود و سپس در سه ماهه سوم مجددا افزایش میابد. سطح Inhibin A در بارداری های متاثر از سندرم داون بیشتر از حد معمول است.سطح این ماده در مادرانی که در معرض ریسک بالای پره اکلاپسی هستند نیز افزایش می یابد.

Invasive Trophoblast Antigen (ITA) -5

ITA یک واریانت قندی شده از HCG یا زنجیره های جانبی اولیگوساکاریدی بیشتر است. ITA توسط سلولهای کم تمایز یافته یا سلولهای تروموپلاست تهاجمی تولید میشود. تولید ITA مستقل از تولید HCG است که از سلولهای Syncytio Trophoblast ترشح میشود.سطح ITA در اوایل بارداری به سرعت افزایش یافته و در هفته نهم بارداری به حداکثر می رسد و سپس رو به کاهش می گذارد . نسبت ITA به کل HCG در هفته های 4 تا 6 بارداری حدود 26% و هفته های 6 تا8 بارداری حدود 11% ، در ماه سوم بارداری حدود 9/2% و در سه ماهه سوم حدود 2% است . سطح ITA در بارداری های متاثر از سندرم دوان بیشتر از حد معمول است .

همانگونه که ذکر شد نرخ تشخیص تست پنتا اسکرین برای سندرم داون حدود 84% است که بیشترین نرخ تشخیص در میان تمامی تست های غربالگری سه ماهه دوم بارداری محسوب می شود. تست مزبور از هفته 14 تا 22 بارداری قابل انجام است، گرچه مهمترین زمان برای انجام آن هفته های 15 تا 20 بارداری است . در ایران بهترین زمان انجام تست های غربالگری سه ماهه دوم ، هفته 15 بارداری است.

اساس محاسبه ریسک در تست پنتا مارکر

ابتدا مقادیر اندازه گیری شده مارکرها در تست پنتا مارکر با مدین های جمعیت در آن سن بارداری مقایسه شده و نتایج به صورت (MOM (Multiple of Median نشان داده می شود :

مدین هفته و روز بارداری / میزان اندازه گیری شده مارکر = MOM

سپس احتمال وجود تریزومی 21 از روی محاسبات آماری انجام شده بر روی MOM ها، سن مادر و پارامتر های دیگر محاسبه میشود. MOM های بدست آمده از نتایج آزمایش، MOM های خام هستند و باید با در نظر گرفتن پارامترهایی همچون وزن،دیابت، بارداریهای دوقلو و غیره اصلاح شوند. تا MOM های تصحیح شده (corrected) به دست آیند و سپس در محاسبات آماری مورد استفاده قرار گیرند. در صورتی که MOM ها اصلاح نشوند، ریسک صحیحی برای بیمار به دست نخواهد آمد .

نکته بسیار مهم در مورد MOM ها این است که به دست آوردن MOM برای یک بیمار باید با استفاده از مدین های همان جامعه صورت پذیرد و اگر برای انجام این کار از مدین های جوامع دیگر استفاده شود ، ریسک صحیحی برای سندرم داون محاسبه نخواهد شد . به همین دلیل نمیتوان از مدین های سایر کشور ها در ایران استفاده کرد. از آنجا که میزان هر 5 مارکر در روزها و هفته های مختلف بارداری تغییر می یابد، بنابر این برای رسیدن به MOM صحیح باید سن بارداری دقیقا مشخص شود . در این راستا سونوگرافی دقیق ترین روش برای تعیین سن بارداری است (در صورتیکه LMP بطور دقیق مشخص باشد). انجام سونوگرافی از نظر دیگری نیز اهمیت فراوانی دارد و آن حصول اطمینان از زنده بودن جنین است . در صورت زنده نبودن جنین، تمامی مارکر ها کاهش یافته و ریسک ابتلاء، به صورت اشتباه محاسبه میشود.

تبصره : مارکرهای سه ماهه دوم بارداری در سایر اختلالات جنینی نیز تغییر یافته و کمک به تشخیص می کنند که در جدول زیر خلاصه گردیده اند.

منبع: مجله پزشكی مادر

نشانگان (سندرم) داون چیست؟

ژن های انسان به طور معمول به شکل چهل و شش کروموزومی در سلول ها سازمان یافته هستند . یک نوزاد ، بیست و سه کروموزوم از هر یک از والدین دریافت میکند . اما بعضی افراد با کپی اضافی از کروموزوم شماره بیست و یکم متولد می شوند . این کپی سوم نتیجه یک اختلال در تقسیم سلولی است . این تغییر ژنتیکی منجر به عارضه ای بنام نشانگان داون (Down syndrome) میشود. داشتن یک نسخه اضافی از این کروموزوم بدین معنی است که هر ژن ممکن است پروتئینی بیش از حد نرمال تولید کند.

به نظر می رسد که سلول تحمل این را دارد که پروتئین ناکافی یا تغییر یافته به علت جهش در توالی DNA را داشته باشد اما تولید بیش از حد پروتئین می تواند پی آمد جدی داشته باشد از جمله نشانگان داون.

نشانگان داون (Down Syndrome) یا دی. اس. عارضه ای ژنتیکی است که موجب کندی رشد کودک شده و معمولاً به عقب ماندگی ذهنی منجر میشود. این عارضه در یک کودک از 800 کودک دیده میشود. این نشانگان به نام جان لنگدون داون (John Langdon Down) نامگذاری شده است که پزشکی انگلیسی و اولین شخصی بود که در سال 1886، علائم این عارضه را در مجله ی گزارشات بالینی بیمارستان لندن منتشر ساخت كه در آن گروهی از بچه ها كه خصوصیات مشتركی داشتند و دارای ضریب هوشی پایین تری نسبت به بچه های دیگر بودند صحبت شده بود. به دلیل اینكه این بچه ها شباهت زیادی به مردم مغولستان داشتند دكتر داون نام منگول را بر آنها نهاد اما بعدها در اوایل دهه 60 محققین ژنتیك آسیایی به این نام گذاری اعتراض كردند و این نام از تمام متون علمی حذف گردید از آن پس نام نشانگان داون برروی این اختلال گذاشته شد در سال1930 دانشمندان دریافتند كه علت نشانگان داون اختلالات ژنتیكی است و در سال 1959 دو دانشمند به نامهای Jerome lejeune و patricia jakobs كه به طور مستقل كار می كردند برای اولین بار دریافتند علت این اختلال تریزومی (3تایی شدن) كروموزوم 21 است نشانگان داون با شیوع 1/4 درهر هزار زایمان منتهی به نوزاد زنده به عنوان شایعترین اختلال كروموزومی شناخته می شود.

 علائم نشانگان داون در هر کودک تفاوت میکند و در حالی که تعدادی از کودکان مبتلا به دی.اس. نیازمند رسیدگی پزشکی مداوم هستند، عده دیگری از آنها زندگی سالم و مستقلی را در پیش دارند. اگرچه نشانگان داون قابل پیش گیری نیست، اما میتوان قبل از تولد کودک آنرا تشخیص داد. مشکلات جسمی و سلامتی همراه با دی.اس. قابل درمان هستند، و در هر جامعه امکانات و منابع مختلفی برای کمک به این کودکان و والدین آنها وجود دارد.

علت بروز نشانگان داون چیست؟

همانطور كه گفته شد به طور معمول، هر کودک در زمان لقاح اطلاعات ژنتیکی خود را به وسیله 46 کروموزوم از والدین خود به ارث میبرد: 23 کروموزوم از مادر و 23 کروموزوم از پدر. اما در اکثر موارد بروز نشانگان داون، کودک یک کروموزوم اضافه دریافت میکند و به جای 46، 47 کروموزوم به او منتقل میشود. این ماده اضافه ژنتیکی موجب تاخیر در رشد جسمانی و عقلانی کودک میشود. هر چند کسی به طور قطع نمیداند که چرا این حالت اتفاق می افتد و هیچ روشی برای پیش گیری از اشتباه کروموزومی که موجب این نارسایی میشود، شناخته نشده است. تا مدتها تصور می شد بیشتر مبتلایان به دی.اس. از مادران بالای 35 سال به وجود آمده اند، اما آمار وتحقیقات پزشکی جدید ثابت کرده است که 80 درصد کودکان مبتلا به نشانگان داون از زنانی زیر 35 سال متولد شده اند، البته بالا رفتن سن مادر شانس ابتلا به این نشانگان را افزایش میدهد اما مهمترین دلیل بروز آن نیست.

انواع نشانگان داون

·         شایعترین نوع نشانگان داون که تقریبا 95 درصد از همه انواع آن راتشکیل می دهد Nondisjunction  (عدم انفصال) یا  نوع جدا نشده است که هنگام تقسیم تخم یا اسپرم باعث به وجود آمدن3 کروموزوم 21 به جای 2 کروموزم می شود،که به آن تریزومی هم می گویند.

·         نوع دیگرTranslocation یا جابجایی است که در آن به هنگام تقسیم، یک قسمت از کروموزوم 21 جدا می شود و به کروموزوم دیگر می چسبد.این نوع از نشانگان داون 3 تا 4 درصد همه موارد است.

·     Mosaicism نوع آخر است که تنها در 1 تا 2 درصد از همه انواع نشانگان داون دیده می شود که به علت تقسیم غیر طبیعی در سلولهای جنینی در ساعات اولیه است و در این نوع ،بعضی از سلول ها 46 کروموزوم و بعضی دیگر 47 کروموزوم دارند.

طبیعت چند مرحله ای تکامل سرطان

در طی سرطان زایی، شش خصوصیت جهت ایجاد فنوتیپ سرطان تغییر می یایند:

1.      بی نیازی نسبت به سیگنالهای رشد

2.      غیرحساس بودن به سیگنالهای ضد رشد

3.      اجتناب از آپوپتوزیس

4.      پتانسیل رونوشت برداری بی حد و حمصر

5.      تهاجم و متاستاز بافت

6.      تقویت ریشه زایی

هنگامی که تعدادی از این اتفاقات رخ دهند، تومورهای خوش خیم حاصل می گردد.

تعریف متاستاز: متاستاز روندی است که در آن سلول های سرطانی به سراسر بدن مهاجرت می کنند.

هر چند که اغلب سرطان ها از یک سلول جهش یافته منشاء می گیرند (یعنی مونوکلونال هستند) اما بعد از آن که تومورها به حدی از رشد رسیدند که قابل کشف و تشخیص گردند دارای سلول های هتروژن خواهند بود و از ژنوتیپ و فنوتیپ یکسانی برخوردار نیستند. ممکن است که تعدادی از سلول ها ی سرطانی قدرت تهاجم و متاستاز را نداشته باشند در حالی که گروهی دیگر این توانایی را به میزان متوسط و گروهی دیگر به میزان زیاد دارند و توان ایجاد بدخیمی را افزایش دهند.

نکته: تهاجم و متاستاز از مشخصه های بیولوژیک تومورهای بدخیم و علت عمده عوارض جسمی و مرگ و میر به علت سرطان هستند.

مسیرهای متاستاز

تومورها از سه راه مختلف می توانند به ارگانهای دور دست گسترش بیابند:

1.      از طریق سیستم گردش خون (Hematogenous)

2.      از طریق سیستم لنفاوی

3.      از طریق تنه دیواره به داخل حفره شکم و قفسه سینه (Transcoelomic)

نکته:

·         سیستم گردش خون مسیر اصلی گسترش به ارگان های دوردست است، در حالی که رگ های لنفاوی یک مسیر به سمت گره های لنفاوی است.

·         اندازه گسترش سلول های سرطانی از طریق سیستم لنفاوی و گردش خون به نظر می رسد وابسته به محل و مبدأ تومورهای اولیه باشد. برای مثال، تومورهای استخوان و بافت نرم (Sarcomas) عمدتاً از طریق خون گسترش می یابد، در حالی که تومورهای ملانوما، سینه، ریه و دستگاه گوارش در سراسر سیستم لنفاوی گسترش می یابند.

·         گسترش Transcoelomic نسبتاً غیر معمول است و به نظر می رسد به مزوتلیوم ها و سرطان تخمدان محدود باشند.

متاستاز حداقل یک روند انتخابی است (فرضیه دانه و خاک)

مشاهدات کلینیکی بر روی بیماری زایی متاستازهای سرطانی نشان داده است که تمایلی برای ایجاد شدن در یک اندام بخصوص و متاستاز به مکان های دوردست مشخصی در تومورهای اولیه وجود دارد. برخی از اینها به وسیله طبیعت جریان لنفاوی یا وریدی بافت بخصوص حضور کانالهای طبیعی ایجاد شده به وسیله جدارهای عصبی توجیه می شود. به علاوه تجاوز تومورها به حفرات بدن مانند فضای پرتیونئال یا پلور می تواند مستقیماً به وسیله ریخته شدن سلول های تومورال به داخل حفره گسترش یابد. به عنوان مثال بسیاری از کارسینوماها مانند کارسینومای پستان، معده، کولون و ریه اغلب به عقده های لنفاوی ناحیه ای متاستاز می دهند، اما آنها همچنین به ارگان های دوردست مشخصی نسبت به برخی اعضای دیگر بیشتر متاستاز می دهند، به طور کلی ریه ها و کبد شایع ترین محل متاستازهای احشایی می باشند که ناشی از بزرگی آن ها و نحوه تغذیه عروقی بهتر آن ها می باشد. با این وجود این تمایل برخی کارسینوما ها برای متاستاز دادن به بافت های معین دیگر نیز دیده شده است. آدنوکارسینوم پستان اغلب به ریه ها، کبد، استخوانها، غدد فوق کلیوی و تخمدانها متاستاز می دهند، کارسینوم معده به کبد، ریتین و استخوان به وسیله ی انتشار مستقیم به داخل حفره پروتئینال انتشار می یابد. سرطان ریه اغلب به مغز متاستاز
می دهد، کارسینوم پروستات تمایلی برای متاستاز به ستون فقرات دارد. در مورد یاد شده این واقعیت که وریدهایی که ستون فقرات را تخلیه می کنند با آنهایی که پروستات را آبیاری می نمایند (Anastomose) دارند و این واقعیت نشان می دهد که چگونگی برخی از سلول های سرطانی مستقیماً به ستون فقرات می توانند برسند. چنین مشاهدات کلینیکی استفن پاژه (Paget) را به فرضیه دانه و خاک (Seed and soil) رهنمون کرد، این فرضیه تأکید می کند که سلول های سرطانی مشخص (دانه ها) در بافتهای معینی (خاک) رشد خواهند کرد.

  فرضیه دانه و خاک متشکل از سه مفهوم مهم است:

1.      تومورهای اولیه و متاستازشان از سلول های میزبان و تومور ژنتیکی متنوع تشکیل می شوند.

2.      متاستاز انتخاب برای سلول هایی است که می توانند در تمام مراحل فرآیند متاستاز موفق باشند. در واقع، متاستاز موفق باید در تمام رویدادها خوب باشد ، نه فقط در یك یا دو رویداد.

3.      متاستاز به طور کلی در جایگاه خاص توسعه می كند. از آنجا که microenvironments (خاک) هر یک از ارگان ها مختلف است ، سلول های سرطان منحصر به فرد ممکن است قادر به مهاجرت به یك اندام خاص باشد.

فرآیند چند مرحله ای متاستاز

1.      جداشدن سلولهای تومور از یکدیگر

2.      تخریب بستر خارج سلولی

3.      مهاجرت سلول های تومور

4.      انتشار رگی و لانه گزینی سلولهای تومور در محل جدید

جداشدن سلول های تومور از یکدیگر

سلول های تومور جهت انجام متاستاز می بایست از یکدیگر جدا گشته و اجزای غشای پایه و ماتریکس بین سلولی را تجزیه کنند تا بتوانند از غشای پایه بافت پوششی، ماتریکس بین سلولی و غشای پایه عروق عبور نمایند و وارد گردش خون شوند.

سلول های طبیعی توسط مولکول های اتصالی به یکدیگر و محیط اطراف خود می چسبند. از بین مولکول های اتصالی، خانواده کادهرین از گلیکوپروتئین های غشایی (Trans membrane)، دارای اهمیت خاصی است. کادهرین های موجود در اپی تلیال (کادهرین E) موجب اتصالاتی در بافت های اپی تلیال می شوند، بنابراین سبب حفظ سلول های اپی تلیال در کنار هم می شوند. کادهرین های E توسط خانواده ای از پروتئین ها به نام کاتنین ها که در زیر غشای پلاسمایی قرار دارند، به اسکلت سلولی متصل می شوند. در بسیاری از تومورهای اپی تلیال، شامل آدنوکارسینوم های کولون و پستان، کاهش بیان کادهرین E وجود دارد. احتمالاً این کاهش بیان باعث نقص در توانایی سلول ها در اتصال به یکدیگر می گردد و جدا شدن از تومور اولیه و اتصال به اجزاء بستر و پیشروی به بافت های اطراف را تسهیل می کند.

نکته: عملکرد طبیعی کادهرین ها وابسته به اتصال آن ها به کاتنین ها است. در بعضی تومورها، این کادهرین طبیعی است اما بیان آن به علت جهش در ژن کاتنین کاهش می یابد. تقریباً در تمام سرطان های سلول های اپی تلیال، فعالیت این ترکیب در اثر جهش در ژن سازنده آن مختل می گردد.

تخریب ماتریکس خارج سلولی (Extra Cellular Matrix)

بافت ها توسط دو نوع ماتریکس خارج سلولی (ECM) از هم جدا می شوند که شامل غشاء پایه و بافت همبند بینابینی است که از کلاژن، گلیکوپروتئین و پروتئوگلیکان ها ساخته شده اند. تهاجم به ماتریکس تنها به علت فشار حاصل از رشد نیست بلکه نیازمند تخریب آنزیمی اجزاء ماتریکس خارج سلولی است.

سلول های تومور یا آنزیم های پروتئولیتیک ترشح می کنند و یا اینکه به سلول های میزبان (مانند فیبروبلاست های استروما) آزاد کردن پروتئازها را تحمیل می کنند. بنابراین سلول های سرطانی می بایست ژن های لازم برای سنتز آنزیم های پروتئولیتیک تجزیه کننده ای اجزای بافت همبند را داشته باشند. در هنگام تهاجم تومور، تعادل پروتئازها و آنتی پروتئازها به نفع پروتئازها به هم می خورد.

 

امروزه دانش و فن مهندسی ژنتیک و بیوتکنولوژی مولکولی در عرصه‌های بسیار متنوع مانند کشاورزی، تغذیه و مواد غذایی، دامپروری، شاخه‌های مختلف علوم پزشکی و صنایع دارویی، صنایع تخمیری، صنایع نظامی، انرژی، محیط ‌زیست و بهداشت بشر، استفاده‌های بسیار ارزشمندی پیدا کرده است. دکتر محمدرضا نوری دلویی، استاد گروه ژنتیک پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران، در این مقاله ضمن اشاره مختصر به برخی از کاربردها و توانایی‌های اقتصادی مهندسی ژنتیک و بیوتکنولوژی مولکولی در زمینه‌های گوناگون پزشکی، کشاورزی و صنعت، چند دستاورد مهم آن پیرامون ژن‌درمانی، طرح بین‌المللی ژنوم انسان، سرطان، تولید جانوران و گیاهان ترانس‌ژنیک (مهندسی ژنتیک ‌شده) و شبیه‌سازی یا همسانه‌سازی موجودات را نیز بیان می‌نماید.
اینکه بیوتکنولوژی جدید برای بشر راه‌حل‌های بی‌شماری ارائه می‌کند، مطلبی کاملاً درست است. در تاریخ علوم تجربی، پژوهش‌های بیوتکنولوژی را می‌توان از معدود مواردی دانست که در آن تحقیقات بنیادی به سرعت به سطح کاربردی می‌رسند. در چنین بستری، موفقیت نهایی در بیوتکنولوژی و حصول دستاوردهای بی‌شمار اقتصادی آن، به پیشرفت واقعی در مبانی علوم تجربی و رشته‌های علوم پایه بستگی تام دارد. از این‌رو سرمایه‌گذاری شایسته در علوم مذکور، اساس پیشرفت و توسعه تمام علوم و فنون روز از جمله بیوتکنولوژی خواهد بود. بیوتکنولوژی گذشته از پتانسیل‌های قابل توجه نوع سنتی آن که عمری معادل تمدن بشری دارد، توانسته است با تکیه بر اصول جدید مهندسی ژنتیک و علوم وابسته، در طی حداکثر سه دهه اخیر، توانایی‌ها و قابلیت‌های بسیار متنوع و ارزشمندی را در عرصه‌های مختلف به نمایش گذارد. این تأثیرگذاری‌ها گاه تا حدی بوده است که به جرأت می‌توان ادعا کرد پیشرفت‌های بزرگ بشر در دست‌یابی به بسیاری از موفقیت‌های علوم زیستی، مرهون اصول مهندسی ژنتیک و بیوتکنولوژی مولکولی است.

منبع: مجله اینترنتی زن روز